Đánh giá chi tiết về vùng phân bố tiềm năng và những dự đoán về sự thay đổi của hệ sinh thái dưới tác động của biến đổi khí hậu là thông tin rất quan trọng trong công tác bảo tồn những loài động vật hoang dã nguy cấp, đặc biệt đối với những loài có vùng phân bố hẹp. Loài Thạch sùng mí hữu liên – Goniurosaurus huuliensis là loài đặc hữu chỉ ghi nhận ở phía bắc Việt Nam. Loài được đánh giá xếp hạng Cực kỳ nguy cấp (CR) trong danh lục đỏ IUCN và phụ lục II trong công ước quốc tế CITES do mất sinh cảnh sống và săn bắt quá mức phục vụ buôn bán trong nước và quốc tế. Tác động của biến đổi khí hậu được dựa đoán gây ảnh hưởng tiêu cực tới rất nhiều loài và nó có thể ảnh hưởng tới quần thể đặc hữu của loài Thạch sùng mí hữu liên. Trong nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng mô hình dự đoán tổng hợp (Ensembling models – EM) và dữ liệu đầu vào là các thông số về khí hậu và độ che phủ thực vật để xác định vùng phân bố tiềm năng của loài và đánh giá sự thay đổi bằng việc sử dụng những kịch bản biến đổi khí hậu khác nhau trong những năm 1950 và 1970. Kết quả cho thấy, vùng phân bố tiềm năng hiện tại của loài chủ yếu bao quanh khu vực phân bố của loài và những vùng lân cận. Tuy nhiên, những vùng diện tích này có thể nhanh chóng suy giảm, di chuyển lên những vùng vĩ độ cao hơn và dần bị thay thế bởi những yếu tố khí hậu cực đoan. Để bảo vệ quần thể ngoài tự nhiên của loài Thạch sùng mí hữu liên dưới tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đã được dự báo trước, chúng tôi xây dựng bản đồ đánh giá khu vực ưu tiên bảo tồn loài bao gồm phần diện tích thuộc tỉnh Lạng Sơn và một phần nhỏ giáp ranh thuộc tỉnh Bắc Giang và Thái Nguyên. Bên cạnh đó, Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên nên được quy hoạch làm trung tâm để khởi động và xây dựng những phương án bảo tồn nguyên vị nhằm bảo vệ quần thể loài ngoài tự nhiên và sinh cảnh sống.
Hình 1. Bản đồ dự đoán vùng phân bố tiềm năng của loài Goniurosaurus huuliensis và những khu vực địa lý ưu tiên trong công tác bảo tồn loài
Nguồn trích dẫn: Ngo, N. H., Nguyen, Q. H., Phan, Q. T., Tran, M. H., Nguyen, Q.T., Rödder, D. & Ziegler T. (2021). Vulnerability of an endemic Tiger Gecko (Goniurosaurus huuliensis) to climate change: Modeling environmental refugia and implications for in-situ conservation. Salamandra, 57(4): 464 – 474.
Nguồn tin: Ngô Ngọc Hải, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, VAST