Cửa hầm địa đạo Vịnh Mốc

Làng địa đạo Vịnh Mốc, một huyền thoại của thời kỳ chống Mỹ, nơi giáo dục truyền thống yêu nước sinh động cho các thế hệ trẻ, là điểm du lịch lý thú, hấp dẫn, độc đáo cho khách tham quan, như một du khách người Úc đã ghi “Địa đạo Vĩnh Mốc như một toà lâu đài cổ nằm im lìm trong lòng đất, giấu bao điều kỳ lạ của những người làm ra nó và thời đại mà nó được sinh ra”. Đó là “Sông Bến Hải và Cầu Hiền Lương” vỹ tuyến 17 được chọn làm giới tuyến quân sự tạm thời giữa hai miền Nam và Bắc Việt Nam; nơi đã chứng kiến bao cảnh tang tóc, đau thương, chia ly “chồng bắc, vợ nam”; nơi khơi nguồn cảm hứng và là chất liệu cho các nghệ sỹ tạo nên những bài hát “ Câu hò bên bến Hiền Lương”, bộ phim truyện nhựa “Vỹ tuyến 17 ngày và  đêm” cùng  nhiều bản nhạc, tranh hoạ khác đã đi vào lòng công chúng mà cho đến bây giờ vẫn còn nguyên giá trị; đồng thời trở thành một chứng tích lịch sử về công cuộc kháng chiến vinh quang, hào hùng đầy gian khó của nhân dân Việt Nam.

Rừng nguyên sinh Rú Lịnh trên basalt

 Đó là  “Rừng nguyên sinh Rú Lịnh, khu rừng tự nhiên còn sót lại rộng khoảng 100ha trên đất đỏ basalt nằm giữa hai xã Vĩnh Hoà và Vĩnh Hiền có giá trị đa dạng sinh học cao với thảm thực vật rừng kín thường xanh mưa ẩm có trên 200 loài thuộc 72 họ trong đó có nhiều loài thân gỗ hiếm sống lâu năm như Lim xanh, Gụ lau, Huyệnh, Thị rừng, Dẻ rừng cùng nhiều cây làm thuốc như Trầm hương, Ngũ gia bì. Động vật trong Rú Lịnh tuy không nhiều về số lượng và thành phần loài song cũng có đến 73 loài; trong đó lớp chim có tới 60 loài như Cò, Cú, Chào mào, Sáo, Bách Thanh, Gà rừng; lớp thú có đến 12 loài như Nhím, Tê tê, Culi, Cầy hương, Sóc bụng đỏ. Trong chiến tranh, Rú Lịnh còn là nơi cất giấu hàng hoá và tập kết quân để chi viện cho chiến trường Miền Nam và đảo Cồn Cỏ. Rú Lịnh cũng là nơi cung cấp nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp của các xã Vĩnh Hoà, Vĩnh Hiền, Vĩnh Thành, Vĩnh Tân, Vĩnh Giang và còn được xem là lá phổi xanh của vùng Đông Vĩnh Linh, đồng thời là điểm du lịch sinh thái độc đáo và lý thú đối với du khách.

Cầu Hiền Lương phục chế năm 2001

Vùng Mũi Lạy-Hồ Xá chưa được xem như một kỳ quan địa chất, cảnh quan có nhiều giá trị tổng hợp và nơi đây chưa có qui chế bảo vệ hoặc qui hoạch bảo tồn đầy đủ một cách tổng thể. Để có thể phát huy hết giá trị của vùng, cần thiết phải có ngay qui hoạch tổng thể cho toàn bộ khu bảo tồn kỳ quan địa chất Mũi Lạy-Hồ Xá. Về kinh tế cần đầu tư xây dựng vùng Mũi Lạy-Hồ Xá thành cụm điểm du lịch sinh thái Cửa Tùng-Vịnh Mốc gắn với các điểm du lịch khác thuộc tiểu vùng du lịch sinh thái phía đông của tỉnh Quảng Trị như: Cồn Cỏ, Cồn Tiên-Dốc Miếu, nghĩa trang Trường Sơn, thành cổ Quảng Trị tạo thành tua du lịch khép kín. Về Văn hoá -lịch sử cần bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử của địa đạo Vĩnh Mốc, cầu Hiền Lương-sông Bến Hải phục vụ nghiên cứu và tham quan du lịch.

Trảng cây bụi nguyên sinh “Truông Nhà Hồ” trên đất cát biển

 Về khoa học và giáo dục: các mặt cắt địa chất thể hiện mối quan hệ giữa thành tạo cát biển và phun trào basalt ở xã Vĩnh Hiền; các mương xói, khe rãnh có dạng toả tia chia cắt bề mặt đồi basalt dạng vòm; các bãi biển tích tụ, bãi mài mòn trên đá gốc, vách mài trên đá gốc basalt, rừng nguyên sinh Rú Lịnh, trảng cây bụi “truông Nhà Hồ” là những ví dụ sinh động hướng dẫn học sinh, sinh viên thực tập  nghiên cứu khoa học. Bên cạnh đó cần giáo dục thế hệ trẻ tinh thần “uống nước nhớ nguồn, lòng tự hào dân tộc về quá khứ anh hùng” của thế hệ cha ông trong việc chống ngoại xâm, bảo vệ tổ quốc. Thông tin, tuyên truyền qua báo chí, đài phát thanh, đài truyền hình của tỉnh về các giá trị tài nguyên thiên nhiên, lịch sử-văn hoá vùng  Mũi Lạy-Hồ Xá để người dân được biết và tự nguyện tham gia bảo vệ kỳ quan này.

Hy vọng trong một tương lai không xa, kỳ quan địa chất ven biển Mũi Lạy-Hồ Xá sẽ được công nhận như là một di sản địa chất cấp Quốc gia và được đầu tư để xứng đáng trở thành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn thu hút du khách trong và ngoài nước đến tham quan, khám phá những vẻ đẹp và giá trị độc đáo của kỳ quan này.